แลกเปลี่ยน เรียนรู้ ดูชีวิต……

20160429_115412.jpg

 

 

 

Smart Farmer คืออะไร?

เป็นคำถามที่ผู้มาเยี่ยมเยือนบ้านสามขาได้เอ่ยถาม ….

ในบรรยากาศที่เงียบงัน…ดร.สุชิน ได้มอบให้น้าติ๋ม หนึ่งในสมาชิกชุมชนสามขาเป็นผู้ให้คำตอบ

น้าติ๋ม ถามกลับมาว่า Smart Farmer มันคืออะไร ฉันจะไปรู้เรอะ…ฉันปลูกผักหลังนา ปลูกแตง สงสัยแต่ว่าทำไมแตงที่ปลูกใหม่มันจึงขม ผู้เฒ่าผู้แก่เขาบอกว่าเพราะงูมันเลื้อยข้าม…แต่ฉันไม่เชื่อหรอก เมล็ดพันธุ์ก็เหมือนครั้งก่อน ให้น้ำก็เท่ากัน …บางลูกก็ขมครึ่งลูก…อยากหาคำตอบจริงๆว่าทำไม….หรือว่าน้ำจะให้น้อยไป

น้าติ๋ม ไม่ได้ตอบคำถามว่า Smart Farmer คืออะไร …..แต่เราเห็นอะไรจากเรื่องที่น้าติ๋มบอก

ในเวทีสนทาที่เต็มไปด้วย computer engineer ระดับปริญญาเอก ……เราเห็นอะไร? เราเห็นโจทย์วิจัยหรือเปล่า…

 

 

 

 



สวนตรอกจันทน์…ฝื้นอดีต..มองอนาคต

บ้านคุณลุงเกษม เวฬุจันทร์ แถววัดดอกไม้ สาธุประดิษฐิ์ เป็นอดีตของสวนผลไม้ ที่เป็นที่มาของ ลิ้นจี่ ลำไย ตรอกจันทน์ ในอดีต ปัจจุบันสวนบ้านคุณลุงเกษมยังคงอยู่ ล้อมรอบด้วยบ้านพักอาศัย และโรงงาน เป็นไปตามการพัฒนาการใช้พื้นที่ที่ไร้ซึ่งการวางแผนตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน หรือพูดให้ถูกคือมีแผน มีผังเมือง แต่ไม่เคยทำอะไรได้ตามแผนเลย นี่คือประเทศไทย..ต้องขอขอบคุณนักศึกษาคณะสิ่งแวดล้อม ม.มหิดล ที่เลือกพื้นที่นี้เป็นพื้นที่ศึกษา รื้อฟื้นความทรงจำของชาวสวนสาธุประดิษฐิ์ และนำไปสู่เวทีแลกเปลี่ยนระหว่างชาวสวนตรอกจันทน์กับชาวสวนบางกรวย จ.นนทบุรี ซึ่งกำลังประสบชะตากรรมเดียวกัน ….สวนอาจจะไม่ใช่สวนผลไม้เหมือนในอดีตอีกต่อไป…สวนที่เหลือนี้จะกลายเป็นพิพิธภัณฑ์มีชีวิต(Live museum) เป็นแหล่งศึกษาเชิงวิถีชีวิต อาหารจากสวน ผลไม้คุณภาพตามฤดูกาล และให้เยวชนรุ่นหลังได้รู้จักคุณค่าของวิถี slow life แบบไทยๆ ที่คนทั่วโลกแสวงหา….หวังว่าเราจะได้เห็นแนวคิดนี้ เป็นจริงสักวัน…..ชาวสวนกำลังดิ้นรนต่อสู้อย่างเดียวดาย ท่ามกลางกระแสเงินตรา อำนาจ และอิทธิพล ….และไม่ได้อยู่ในสายตาของรัฐ

จะใช้ประโยชน์จากความหลากหลายของพันธุกรรมทุเรียนอย่างไร?

ea5e955d-7a72-42b6-8a19-c196aed5649b20160418_114632 20160418_114629 20160418_114621 20160418_114544 20160418_114550 20160418_114555 20160418_114540 20160418_114535

 

 

 

 

 

เมื่อพูดถึงทุเรียน เรามักจะนึกถึงทุเรียนพันธุ์หมองทอง หรือพันธุ์ชะนี ที่หาซื้อได้ตามตลาดทั่วไป แต่ในความเป็นจริงประเทศไทยมีพันธุกรรมทุเรียนที่เป็นทุเรียนพื้นบ้าน ไม่น้อยกว่า 500 สายพันธุ์ที่รวบรวมไว้ที่ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี บนความหลากหลายนั้นมีความแตกต่างกันทั้งทางด้านสี รส เนื้อ(texture) สิ่งเหล่านี้ยังต้องการศึกษาเชิงลึก ไม่ว่าทางด้านโภชนาการ การใช้ประโยชน์ทางยา หรือการต่อยอดเชิงอุตสาหกรรมอาหาร เทคโนโลยี Smart AG อาจช่วยได้ในการบันทึกลักษณะทาง morphology การพัฒนาอุปกรณ์และระบบจัดการสวนแบบใหม่ และ social media ในการเชื่อมต่อกลุ่มผู้บริโภคที่ต้องการความแตกต่าง

ทุเรียนอีก 500 สายพันธุ์ เปรียบเสมือนสมบัติทางธรรมชาติ ที่เราสามารถเรียนรู้และนำมาใช้ประโยชน์อย่างยาวไกล ปัญหาที่เห็นในช่วงปัจจุบัน คือ การไม่ให้ความสำคัญกับพันธุกรรมดั่งเดิม ขาดการศึกษาต่อเนื่อง ขาดการสนับสนุนจากทุกระดับ และที่สำคัญคือขาดนักวิจัยที่เกี่ยวข้องที่พร้อมจะทำงานในพื้นที่อย่างครบวงจร

สภาพอากาศกับไม้ผล….จะอยู่กับมันอย่างไร

20160411_1420571461227180232

 

 

 

ปี 2559 เป็นปีที่ประเทศไทยประสบสภาวะแล้งที่รุนแรง ส่งผลกระทบกับการเกษตรในหลายพื้นที่ของประเทศ ภาพความเสียหายจากสวนผลไม้ที่ยืนต้นตายเพราะขาดน้ำ ในช่วงชีวิตเราจะได้เห็นไม่บ่อยนัก สัญญาณของการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศอย่างรุนแรงนี้เตือนให้เราต้องหันกลับมาสู่ความเข้าใจพื้นฐานของชีวิต คือ ความต้องการน้ำ และความต้องการน้ำของพืชแต่ละชนิด แต่ละช่วงชีวิต แต่ละพื้นที่ ล้วนมีความแตกต่างกัน ความจำเป็นพื้นฐานที่กล่าวถึงคือ การเข้าใจความต้องการใช้น้ำของพืชแต่ละชนิด การแสดงออกซึ่งการขาดน้ำ และการให้น้ำด้วยข้อมูลและการจัดการ จากการเรียนรู้จะนำไปสู่การปฏิบัติบนฐานของข้อมูลในแต่ละพื้นที่

f291cf39-5f3b-427c-a023-34314726dceb10fca64a-300b-4f12-ad50-55d1ef095e72

 

 

 

 

 

ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ(เนคเทค) ร่วมกับ ดร.วินัย วิริยะอลงกรณ์ คณะผลิตกรรมการเกษตร ม.แม่โจ้ ได้ศึกษาผลกระทบของการเปลี่ยนแปงสภาพอากาศต่อผลผลิตและคุณภาพของลำไยในภาคเหนือ ตั้งแต่ปี 2557 ซึงข้อมูลที่ได้มีความน่าสนใจมาก โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศเฉพาะถิ่น(Micro climate) เช่น ความชื้นในอากาศ ปริมาณความเข้มของแสง อุณหภูมิช่วงกลางวันและคืน เป็นต้น การทำงานเชิงลึกเช่นนี้ ทำให้เราเข้าใจสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไป และการตอบสนองของพืชในแต่ละสภาพ micro climate และนำมาสู่คำแนะนำให้เกษตรกรในการบริหารจัดการสวนทั้งในส่วนของการลดความเสี่ยงของพืช และการเตรียมปัจจัยพื้นที่ที่จำเป็น เช่น แหล่งน้ำขนาดเล็ก ระบบการส่งน้ำ และการใช้น้ำที่มีประสิทธิภาพสูงสุด(water efficiency) ด้วยการประมวลผลข้อมูลที่ได้จากการตรวจวัด

งานวิจัยนี้ยังได้ศึกษา Crop water stress Index ด้วย Thermal sensor ประกอบกับการศึกษาการปิดเปิดปากใบ เพื่อเข้าใจกระบวนการที่พืชตอบสนองต่อการขาดน้ำ และวางแผนการพัฒนาระบบการติดตามการขาดน้ำของพืช ซึ่งอาจจะติดเซนต์เซอร์บน drone ในอนาคต

งานวิจัยนี้ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการ จะสามารถเผยแพร่สู่สาธารณะได้ประมาณปลายปีนี้ และรูปแบบการศึกษาน่าจะขยายผลสู่ไม้ผลชนิดอื่นๆได้

 

 

 

 

 

 

 

 

สร้างสวนมะพร้าวน้ำหอม ด้วย Smart AG

20160407_103033.jpg 20160407_110029.jpg 20160407_113807.jpg

วันที่ 7 เม.ย. ได้ไปดูการสร้างสวนมะพร้าวน้ำหอม จากที่นาเดิม 30 ไร่ โดยการจัดการสวนมะพร้าวใหม่ 800 ต้นนี้จะเน้นการใช้เทคโนโลยีจัดการสวนแบบ Smart AG ที่เริ่มต้นตั้งแต่การวางแผนระบบการให้น้ำและปุ๋ยทางท่อ ระบบเซนต์เซอร์ต่างๆที่จะใช้ควบคุมการให้น้ำตามปัจจัยความจำเป็นของสภาพแวดล้อม ซึ่งจะสัมพันธุ์ไปกับการศึกษาลักษณะ micro climate ในสวน การออกแบบระบบติดตามการเติบโตของมะพร้าวโดยใช้ drone, image processing และการออกแบบอุปกรณ์เก็บเกี่ยวมะพร้าว เป็นต้น ….รูปแบบการเรียนรู้นี้จะนำไปสู่การสร้างต้นแบบของสวนมะพร้าวน้ำหอมเพื่อการค้าด้วยเทคโนโลยีในลำดับต่อไป….อีกประเด็นสำคัญคือการสร้าง skill workers เพื่อเป็น farm managers ซึ่งจะต้องมีเวทีที่จะมานั่งออกแบบความคิดร่วมกัน

เครือข่ายวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรรมยั่งยืนน้ำอ้อม

 

วันที่ 5 เมษายน 2559 ได้มีโอกาสไปเยี่ยมเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรรมยั่งยืนบ้านน้ำอ้อม อ.ค้อวัง จ.ยโสธร ได้เห็นความเข้มแข็งของกลุ่มน้ำอ้อม ที่รวมตัวกันเพื่อผลิตข้าวหอมมะลิ 105 อินทรีย์ ข้าวหอมมะลิแดง ข้าว Rice Berry ที่ผ่านการตรวจสอบมาตรฐานการผลิตจากองค์กรตรวจประเมินคือ Certification of Environmental Standards GmbH หรือ CERES ที่สินค้าที่ได้รับการรับรองนี้ ได้รับการยอมรับจาก EU, NOP, IFOAM นั่นหมายความว่าสามารถส่งไปตลาดยุโรป อเมริกา ออสเตรเลีย ญี่ปุ่นได้ สิ่งเหล่านี้ต้องมาจากความร่วมมือร่วมใจกันอย่างจริงจังของคนในเครือข่าย ซึ่งในขณะนี้มีสมาชิกในเครือข่ายกว่า 900 ราย มีผลผลิตข้าวเปลือกประมาณ 500 ตันต่อปี

ในส่วนของเทคโนโลยีที่นำไปใช้กับกลุ่มน้ำอ้อมคือระบบ TAMIS ซึ่งเป็นระบบช่วยงานบันทึกข้อมูลสมาชิก พื้นที่ และข้อมูลประกอบการประเมิน เพือนำร่องร่วมกันระหว่างผู้ผลิต และผู้ตรวจประเมิน ผลจากการนำร่องในพื้นที่นี้จะนำไปสู่การขยายผลกับกลุ่มผู้ผลิตข้าวในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคอื่นในลำดับต่อไป

 

 

20160405_134659

20160405_09440220160405_09442820160405_09464220160405_092838

20160405_102527

แนวโน้มการใช้เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์กับการเกษตร

บทความเรื่อง แนวโน้มการใช้เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์กับการเกษตร 

ท่านที่สนใจสามารถ download ได้ครับ

IMAG0654

SmartAG