สมดุลพืชอาหารและพืชพลังงาน

การเพิ่มขึ้นของปริมาณการใช้พืชอาหารเพื่อพลิตพลังงาน จากวิกฤติราคาน้ำมันและพลังงาน ที่ทำให้หลายประเทศดิ้นรนหาพลังงานทดแทนชนิดอื่น เช่น เชื้อเพลิงชีวภาพ1 ส่งผลต่อภาคการผลิตอาหารและเกษตรอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทั้งประเด็นของการใช้พลังงาน/เชื้อเพลิงในการผลิตอาหาร หรือการนำพืชอาหารไปใช้เป็นในฐานะพืชพลังงาน  เพื่อผลิตเป็นพลังงานทางเลือกใหม่ทดแทนน้ำมันในห้วงวิกฤติราคาน้ำมันที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ความต้องการพลังงานทางเลือกยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สำหรับความต้องการเชื้อเพลิงชีวภาพที่ใช้ผลิตผลทางการเกษตรเป็นวัตถุดิบ FAO คาดว่ายังคงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง  และความต้องการใช้พื้นที่เพาะปลูกพืชพลังงานเพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตพลังงานชีวภาพก็เพิ่มขึ้น เช่นกัน

อย่างไรก็ตามการเพิ่มจำนวนของประชากร ตลอดจนการเจริญเติบโตของพื้นที่เมือง ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภคอาหารของประชากรโลก โดยผู้บริโภคหันมานิยมบริโภคเนื้อ ปลา นมและอาหารที่มีโปรตีนสูงมากขึ้น รับประทานอาหารแปรรูป และประเภทพร้อมปรุงมากขึ้น บริโภคธัญพืชโดยตรงน้อยลง โดยนายคอสตาส สตามูลิส แห่งองค์การอาหารและเกษตร กล่าวว่า

……….“กลุ่มประเทศผู้ผลิตอาหาร จำเป็นจะต้องลงทุนด้านการเกษตรไม่น้อยกว่า 80,000 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐทุกปี เพื่อสนองอุปสงค์ใหม่ด้านอาหาร หมายความว่าจะต้องมีการลงทุนด้านการเกษตรมากกว่าปัจจุบันประมาณร้อยละ 50 โดยเงินลงทุนควรมาจากภาคเอกชน อย่างไรก็ตามภาครัฐก็มีบทบาทที่สำคัญมาก ต่อการจัดหาโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ถนนหนทาง ข่าวสาร และสถาบัน ให้กับชาวนาและผู้ผลิตอาหาร เนื่องจากกลุ่มผู้ผลิตพวกนี้ไม่มีความสามารถในการลงทุน อย่างไรก็ตาม ในอนาคตมีเรื่องที่ท้าทายอยู่ 2 ประการ ประการแรก คือการทำให้มั่นใจได้ว่าสามารถเพิ่มผลิตภาพภาคเกษตร เพื่อสนองความต้องการเกี่ยวกับสินค้าเกษตร เชื้อเพลิงชีวภาพ อาหาร อาหารสัตว์ และอื่นๆ ได้ครบถ้วน ประการที่สอง คือการทำให้มั่นใจได้ว่าประชากรโลกทุกคน สามารถเข้าถึงอาหารที่ผลิตออกมาสำหรับนำมารับประทานได้ ภายในปี 2050
(
.. 2593) หรือเร็วกว่านั้น”

โดยสรุปแล้วปัจจัยพื้นฐาน 4 ประการ1 ที่เป็นตัวกำหนดการเปลี่ยนแปลงระบบอาหารและเกษตรของโลก ได้แก่

  • กระบวนการความเป็นเมือง ทำให้พื้นที่การเกษตรลดลง ความสามารถในการพึ่งพิงตนเองด้านอาหารของผู้คนลดลง
  • การบริหารจัดการน้ำ การเกษตรกรรม การปลูกพืชหลายชนิดที่พึ่งพิงการใช้น้ำมาก และมีการใช้น้ำมากเกินขนาด
  • น้ำมันและพลังงาน กระบวนการผลิตอาหารส่วนใหญ่ล้วนพึ่งพิงน้ำมันและพลังงานในการผลิต และแน่นอนว่าน้ำมันกำลังจะหมดไป ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการผลิตทั่วโลก
  • ความหลากหลายทางชีวภาพ ขณะนี้ไม่มีมาตรการใดที่จะปกป้องความหลากหลายทางชีวภาพ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการสร้างการปกป้องขึ้นมาใหม่

 

ในอนาคตการกำหนดนโยบายด้านอาหารและเกษตร จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการเพิ่มผลิตภาพการผลิต การเพิ่มประสิทธิภาพของการใช้ปัจจัยการผลิต (ใช้พื้นที่และน้ำเพื่อการผลิตน้อยลง) การลดการพึ่งพาปัจจัยการผลิตที่ได้จากการผลิตพลังงานและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี เช่น ปุ๋ยเคมี และเคมีภัณฑ์ต่างๆ ซึ่งราคาแปรผันตามราคาพลังงานเชื้อเพลิง การวิจัยและพัฒนาเพื่อการผลิตอาหารอย่างยั่งยืน รวมถึงการใช้เทคโนโลยีการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอีกด้วย

1 ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์.

1 biofuel คือ เชื้อเพลิงที่ได้จากชีวมวล (biomass) หรือสสารที่ได้จากพืชและสัตว์

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s