ไอทีการเกษตรในยุคเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ( IT for Agriculture)

Smart Farm ร่วมกับสำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดการประชุม เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการเกษตร (IT for Agriculture) ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 11-12 พฤษภาคม 2553ซึ่ง Smart Farm ได้จัดกลุ่มความร่วมมือด้านคุณภาพมาตรฐานไปร่วมในเวทีเสวนาเรื่องสารสนเทศกับมาตรฐานคุณภาพสินค้าเกษตร ที่มี มกอช. เครือเบทาโกร และสถาบันรหัสสากล (GS 1) ในฐานะสมาชิกกลุ่มเป็นผู้ร่วมรายการ และในวันที่ 12 กลุ่มความร่วมมือด้านคุณภาพมาตรฐานได้จัดเสวนาเรื่องผลกระทบของสภาพอากาศที่เปลี่ยนไปกับการผลิตทางการเกษตร โดยสมาชิกกลุ่มประกอบด้วย กรมอุตุนิยมวิทยา สทอภ. และนักวิจัยเนคเทคร่วมเสวนา

ในการร่วมงานดังกล่าวมุ่งเน้นการทำประชาสัมพันธุ์งานและการทำงานของกลุ่มความร่วมมือโดยเฉพาะกลุ่มความร่วมมือด้านการจัดการความรู้ได้จัดให้มีการลงนามความร่วมมือระหว่าง 10 หน่วยงานที่เป็นผู้พัฒนาข้อมูล เพื่อร่วมกันพัฒนาสาะการเกษตร จากความร่วมมือนี้นำไปเชื่อมกับการจัดตั้งคณกรรมการมาตรฐานข้อมูลการเกษตรแห่งชาติต่อไป อนึ่งในช่วงท้ายของการประชุมได้เปิดเวทีร่วมกันเสนอข้อเสนอแนะในความร่วมมือกันนำเทคโนโลยีสารสนเทศไปใช้งานจริง ซึ่งมีข้อเสนอแนะที่น่าสนใจพร้อมผู้ที่จะร่วมเครือข่าย (รายละเอียดในภาคผนวก)

6. สรุปผลการทำงานของ Smart Farm

6.1 สรุปผลที่ได้รับจากการระดมความคิดเห็น

ข้อมูลที่ได้รับจากการระดมความคิดเห็นผู้เชี่ยวชาญด้านภาคเกษตร และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับภาคเกษตรในทุกครั้ง สามารถสรุปเทคโนโลยีสารสนเทศที่ใช้ในการเกษตรในภาพรวมดังต่อไปนี้

 

ด้านการผลิต

ประเด็นเทคโนโลยีสารสนเทศที่ช่วยการผลิตในภาคเกษตรซึ่งผู้เชี่ยวชาญภาคเกษตรให้ความสำคัญ เช่น place of origin, การวัดปริมาณผลผลิตและการคาดคะเนผลผลิต โดยเทคโนโลยีสารสนเทศที่ช่วยพัฒนาระบบข้อมูลและการใช้ประโยชน์ คือ

  • ICT for Farm Management เช่น Ubiquitous sensors network, Farm robotics, Geo spatial system, Production model, Precision Farming, Embedded system
  • ICT for GAP(Good Agriculture Practices) เช่น Ubiquitous sensors network, Geo spatial system

 

เทคโนโลยีดังกล่าวช่วยสนับสนุนดำเนินการของกลุ่มความร่วมมือ ดังนี้

  • Prediction Model การระบาดของศัตรูพืช (เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล) เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มความ
    ร่วมมือ (SIG) ด้านการผลิตทางการเกษตร ที่มีกรมการข้าวเป็นหน่วยงานหลัก กลุ่มทำงานประกอบ ด้วยเนคเทค กรมอุตุนิยมวิทยา กรมส่งเสริมการเกษตร กรมวิชาการเกษตร ซึ่งจะเป็นงานที่สอดคล้องกับการทำงานด้านมาตรฐานการเชื่อมโยงข้อมูลของหน่วยงานภาครัฐ หรือ TH e-GIF 4

     

  • คณะทำงานยุทธศาสตร์ข้อมูลงานวิจัยข้าวของประเทศ ซึ่งคณะกรรมการดังกล่าวเกิดจากความร่วมมือเบื้องต้นระหว่างเนคเทคกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาสู่กระบวนการผลิตข้าว โดยมีความเห็นร่วมกันว่า สิ่งที่ต้องทำก่อนคือการทำ stock taking งานวิจัยข้าวของประเทศทั้งหมดก่อน เพื่อใช้เป็นข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์ทิศทางงานวิจัยข้าวของประเทศและการให้ทุนสนับสนุนการวิจัยที่ตรงปัญหา หลังจากนั้นจึงขยายความร่วมมือไปสู่หน่วยงานให้ทุนสนับสนุนการวิจัยอื่น ได้แก่ สำนักงานกองทุนวิจัยการเกษตรแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ โดยมีกรมการข้าวร่วมทำงานด้วย การเกิดของคณะทำงานดังกล่าวก็เป็นส่วนหนึ่งของการทำงานในกลุ่มความร่วมมือ (SIG) ด้านการผลิตทางการเกษตร เช่นกัน

ด้านคุณภาพมาตรฐานการผลิตและสินค้า

ประเด็นที่นำไปสู่การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ทางด้านนี้ประกอบด้วย มุมมองด้าน Value Preposition ของสินค้า การสร้าง brandและตลาดเฉพาะ การขายคุณภาพสินค้าพร้อมเรื่องราว เทคโนโลยีสารสนเทศที่ใช้สนับสนุนที่ได้จากการระดมความคิดเห็น เริ่มจากความสำคัญและความจำเป็นที่ต้องมีมาตรฐานข้อมูลการเกษตรแห่งชาติ ที่เป็นที่ยอมรับทั้งในและต่างประเทศ ในประเด็นนี้ Smart Farm โดยกลุ่มความร่วมมือ(SIG) ด้านคุณภาพมาตรฐานที่มีสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ(มกอช.)เป็นแกนนำ ร่วมกับ U-Know Center มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้เสนอให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการมาตรฐานข้อมูลการเกษตรแห่งชาติ ที่มีปลัดกระทรวงเกษตรเป็นประธาน และคณะกรรมการประกอบด้วยหน่วยงานที่ต้องดูแลรหัสมาตรฐานสินค้าเกษตรแต่ละประเภทร่วมทำงานให้ได้มาตรฐานข้อมูลสินค้าเกษตรของประเทศ
โดยมีเนคเทคทำหน้าที่เป็นเลขานุการ เทคโนโลยีสารสนเทศในกลุ่มนี้ประกอบด้วย

  • National ID for Agricultural Productsโดยโครงการ TH e-GIF 4 รับหน้าที่ทำ Data standardization และ Data integration ในกลุ่มนำร่องคือ เรื่อง Prediction model การระบาดของศัตรูพืช และกลุ่ม Traceability นำร่องเรื่องปลานิล
  • ICT for Traceability ประกอบด้วย มาตรฐานรหัสสากล(GS 1), GLN, Geo spatial analysis
  • e-Certification
  • RFID/Bar code tag for logistics and supply chain
  • Sensors for storage condition
  • Sensor for freshness measure
  • Smart packaging for spoilage identification

เทคโนโลยีดังกล่าวช่วยสนับสนุนดำเนินการของกลุ่มความร่วมมือ ดังนี้

  • คณะกรรมการมาตรฐานข้อมูลการเกษตรแห่งชาติ ที่ทำหน้าที่จัดทำมาตรฐานข้อมูลการเกษตร และรหัสมาตรฐานสินค้าเกษตร ที่มีปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นประธาน และเนคเทคทำหน้าที่เป็นเลขานุการ
  • คณะทำงานด้าน Geo spatial engines และ Geo data standard มี สทอภ.เป็นหน่วยงานหลัก
  • โครงการนำร่อง Traceability กล้วยไม้(สกุลหวาย) กับกลุ่มกล้วยไม้ราชบุรี ปลานิลกับกรมประมง ข้าวหอมมะลิอินทรีย์กับกรมการข้าว และไหมกับกรมตรวจบัญชีสหกรณ์

ด้านการจัดการความเสี่ยงทางการเกษตร

เน้นประเด็นหลักเรื่อง การปรับตัวของภาคการผลิตทางการเกษตรต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ Predictive model ด้าน model การระบาดของศัตรูพืช กลุ่มความร่วมมือ(SIG)ด้านการจัดการความเสี่ยง มี CCKM และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นหน่วยงานหลัก โดยเทคโนโลยีที่จะนำมาใช้ประกอบด้วย

  • Geo spatial engines
  • Predictive model

เทคโนโลยีดังกล่าวช่วยสนับสนุนดำเนินการของ

  • คณะทำงานด้าน Geo spatial engines ที่มี สทอภ.เป็นหน่วยงานหลัก
  • คณะทำงานมาตรฐานข้อมูล GIS ที่มี สทอภ.เป็นหน่วยงานหลัก
  • สนับสนุนโครงการ Prediction model เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ที่มีกรมการข้าวเป็นหน่วยงานหลัก

ด้านการจัดการและการส่งผ่านความรู้ทางการเกษตร

เป็นพื้นฐานที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งที่ประเทศไทยยังขาดข้อมูลที่พร้อมใช้งานและระบบการนำส่งข้อมูลที่ดีสู่ผู้ต้องการใช้ข้อมูลปลายทาง (last mile) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร เนื่องจากในปัจจุบันข้อมูลการเกษตรนั้นมีความหลากหลายในด้านแหล่งผลิตและการใช้งาน ที่ประชุมได้ให้ความสำคัญของการทำงานแบบ Co-creation ซึ่งอาจเป็นการหล่อหลอมความรู้ทางการเกษตรทางด้านวิชาการ ปราชญ์ชาวบ้าน และความรู้ที่เป็นสากล ระบบการนำเขาและบันทึกข้อมูลจากไร่นา และเรื่องราวที่เป็นเอกลักษณ์ของสินค้า วัฒนธรรมและประเพณีของแหล่งผลิต เทคโนโลยีสารสนเทศที่ถูกนำเสนอในเวทีสัมมนาประกอบด้วย

  • ระบบ Ontology โดยเริ่มจาก Ontology ข้าวเพื่อสนับสนุนการทำงานของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ข้อมูลงานวิจัยข้าว และการทำ Ontology กล้วยไม้เพื่อสนับสนุนงาน Knowledge portal กล้วยไม้
  • Semantic web ทางการเกษตร
  • Mobile devices เป็นเทคโนโลยีสารสนเทศที่ถูกหยิบยกมาเป็นตัวอย่างของเครื่องมือที่น่าจะมีความเป็นไปได้มากเทคโนโลยีหนึ่งในการนำสาระความรู้ทางการเกษตรไปสู่กลุ่มเป้าหมายเฉพาะกลุ่ม หรือ On-demand ในอนาคต
  • Social network ทางการเกษตร เป็น wen connectivity ระหว่างเรื่องราวของผู้ผลิตกับผู้บริโภค

สำหรับเทคโนโลยีสารสนเทศที่จำเป็นต่อการบริการทางการเกษตร ประกอบด้วย

  • ระบบ Farm Information Services/Agro Cyber Brain
  • Location Based Services
  • TV and Cell phone advertising
  • e-Commerce

6.2 สรุปผลการดำเนินงานของกลุ่ม Smart Farm

Smart Farm ในฐานะเป็นผู้ประสานการพัฒนาการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศกับการเกษตรของประเทศในหลายมิติ ประกอบกับการทำงานที่เข้มข้นของกลุ่มความร่วมมือด้านต่างๆ นั้น สามารถสร้างความต่อเนื่องที่สำคัญต่อวงการเกษตรไทย ดังต่อไปนี้

  1. ข้อมูลสำหรับการเขียนเอกสาร White Paper การพัฒนาการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศกับการเกษตร ที่สอดรับกับยุทธศาสตร์ ICT 2020 ในส่วนของ Stronger Economy (เอกสารฉบับนี้)
  2. ข้อมูลข้อเสนอแนะของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศกับการเกษตร ที่ใช้ในการทำแผนที่นำทาง (Roadmap) ของการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศกับการเกษตรขององค์กร และเป็นแนวทางให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ใช้เป็นพื้นฐานในการกำหนดทิศทางการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศระดับกระทรวงฯและเข้าสู่เกษตรกรให้ทั่วถึง ตามแนวนโยบายปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เมื่อวันที่ (เอกสารฉบับนี้)
  3. ยุทธศาสตร์งานวิจัยข้าวของประเทศ เนื่องจากข้าวเป็นทั้งพืชอาหารและพืชเศรษฐกิจหลักของประเทศมีประชากรที่ต้องเกี่ยวข้องในห่วงโซ่การผลิตข้าวมากที่สุดเมื่อเทียบกับพืชเศรษฐกิจอื่นๆ Smart Farm จึงได้หารือร่วมกับ สกว.เพื่อหาแนวทางทำงานร่วมกันและเป็นที่มาของการตั้งกลุ่มทำงานยุทธศาสตร์งานวิจัยข้าวของประเทศ( ) โดย สวก. วช. กรมการข้าว และ Cluster อาหารและเกษตร สวทช. ร่วมกันเพื่อทำ stock taking งานวิจัยข้าวของประเทศบน supply chain เพื่อวิเคราะห์จุดอ่อนและความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาข้าวไทยให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคและสามารถสู้กับตลาดโลกได้อย่างมั่นคง โดยที่หน่วยงานที่ให้ทุนสนับสนุนการวิจัยพร้อมที่จะให้ทุนเป็นลำดับต้น ถ้าหากในอนาคตมีนักวิจัยเสนอโครงการในทิศทางที่สอดคล้อง
  4. คณะกรรมการมาตรฐานข้อมูลการเกษตรแห่งชาติ เกิดจากเวทีสัมมนา เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารกับการพัฒนาการเกษตร ในระยะปี 2554-2563 เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2553 ซึ่งปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้รับให้ที่ประชุมจัดตั้งคณะกรรมการดังกล่าว เพื่อดำเนินงานจัดทำมาตรฐานข้อมูลสินค้าเกษตรของประเทศและสามารถอ้างอิงกับสากล โดยท่านปลัดกระทรวงเกษตรฯจะเป็นประธาน การเกิดคณะกรรมการฯนี้จะเป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับอนาคตการทำธุรกิจการเกษตรที่ต้องการการอ้างอิงรหัสและมาตรฐานต่างๆ ตลอดจนเป็นการทำให้ระบบการแลกเปลี่ยนข้อมูลของกระทรวงเกษตรฯมีความเป็นไปได้มากขึ้น(คำสั้งแต่งตั้งคณะกรรมการฯตามเอกสารแนบ)
  5. การร่วมงานในโครงการ TH e-GIF 4 ที่กลุ่มความร่วมมือด้านคุณภาพมาตรฐานการผลิตและสินค้า มาร่วมทำ business scenario เรื่อง Traceability โดยใช้ปลาน้ำจืดเป็นกรณีศึกษา ทั้งนี้กรมประมงได้ให้การสนับสนุนเชิงนโยบายจากท่านรองอธิบดีกรมประมง เมื่อวันที่ นอกจากนี้กลุ่มการผลิตและกลุ่มการจัดการความเสี่ยง ยังช่วยทำ business scenario เรื่องเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล โดยมีนักวิจัยกรมการข้าวเป็นแกนหลักในการให้ข้อมูล(รายละเอียดตามเอกสารแนบ)
  6. คณะทำงานด้าน Geo spatial engines ซึ่งเกิดจากเวทีสัมมนา Smart Services เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2553 โดยมีเป้าหมายที่จะทำระบบกลางสำหรับการให้บริการข้อมูลเชิงพื้นที่ในประเทศ หรือ Location based servicesและคณะกรรมการมาตรฐานข้อมูล Geo spatial ที่ทาง สทอภ.ได้ดำเนินการอยู่ก่อนแล้ว
  7. นำเสนอเครื่องหมายปรัชญานำทางของ Smart Farm ที่เน้นปัจจัยหลักในการปฏิบัติงานของ Smart Farm ได้แก่

เครื่องหมาย ความหมาย
re-(mind)set การเริ่มทำงานด้วยการ reset mindset ของบุคลากรในโครงการ
co-creation ให้ความสำคัญของการร่วมคิด ร่วมทำ เพื่อบรรลุเป้าประสงค์เดียวกัน
value proposition การให้ความสำคัญของเพิ่มมูลค่าของสิ่งที่ศึกษา
scalability การขยายผลไปสู่การปฏิบัติ อย่างชัดเจน

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s